Meesterschap is vakmanschap - Wat moet je kunnen als vmbo docent?

Is een docent op een vmbo echt anders dan op het havo/vwo? Project Professional in beeld, een innovatiearrangement van Trajectum College, Minkema College, Floracollege en de lerarenopleiding Archimedes van de Hogeschool Utrecht, vindt van wel. Het project heeft onderzocht waaruit het vakmanschap van vmbo docenten bestaat en wat dat betekent voor het opleiden van leraren.

Leerwerkgemeenschappen
Het onderzoek in 'Professional in beeld' vond plaats in zogenaamde leerwerkgemeenschappen, groepen docenten van de scholen aangevuld met opleiders van Instituut Archimedes en ondersteund en gemonitord door onderzoekers van het lectoraat beroepsonderwijs. De werkwijze, onderzoekend innoveren, heeft er toe bijgedragen dat de leden van de leerwerkgemeenschap systematisch hebben leren werken en zo een gedetailleerd beeld hebben kunnen geven van wat je in huis moet hebben voor modern onderwijs aan vmbo leerlingen. Deze aanpak had het voordeel dat onderzoek gekoppeld werd aan praktijkervaring waardoor dit een blijvende verandering in de school opleverde.

Waarin wijkt de vakman op het vmbo nu af van die op het havo/vwo? Een succesvolle vmbo docent is in staat om:

• een heel persoonlijke relatie met de leerlingen op te bouwen. Hij is sterk betrokken met het wel en wee van de leerlingen.
• verder te kijken dan het schoolvak dat hij geeft. Hij kan dat vak een voor de leerling herkenbare plek geven in hun toekomst en carrière.
• de link te leggen tussen het onderwijs en de directe omgeving, de wijk, bedrijven en de branche.
• bedrijven in te gaan, jeugdcultuur te leren kennen, kennis en contacten te vergaren die vereist zijn om de wereld met het onderwijs te verbinden

In de leerwerkgemeenschapen werden de docenten er zich tijdens het project van bewust welke betekenis hun (school)vak heeft voor de leerling en de toekomstige professionals. Ze slaagden er gaandeweg beter in de vragen van de bedrijven in de nabijheid van de school als uitgangspunt voor hun onderwijs te nemen.

Boeiende film
In de film die over het project is gemaakt, vertelde een aantal vmbo docenten over het belang van een goede relatie met de leerlingen. Dat geldt natuurlijk voor iedere leerling-leraar verhouding maar op het vmbo hoort dit tot de kern van het vakmanschap. Een docent op het Floracollege zei het zo: “Ze moeten echt iets met je hebben om tot presteren te komen. Daarom is het zaak de leerlingen minder de wind van voren geven en vooral te werken aan goed contact. Het moet je wel liggen."

Verbinden van theorie en praktijk
Het vertalen van wat vmbo-leerlingen kunnen, willen en moeten weten in stimulerende opdrachten vereist een andere kijk op onderwijs. Eén van de lessen uit het project is dat de werkelijkheid zich niet aan de leerlingen presenteert in vakken maar in reële vraagstukken en problemen. Kun je die in je onderwijs aanbieden dan word je op het vmbo beloond met gemotiveerde leerlingen.

Meer info over Professional in beeld vind je op de website van het 'Professional in beeld'. Bekijk ook de film over het project op YouTube